SEPTEMBER 2017

MAGAZINE VOOR RELATIES

Zorgadvocaat Koen Mous

“Er is nauwelijks sprake van marktwerking”

Nynke Brouwer over cyberrisico’s en cybersecurity

“Bewustzijn bij MKB loopt uit de pas”

Warmteregisseur Jan van der Meer

Transitie van gas naar duurzame verwarming leeft

Samenspraak | 2017 | Veilig innoveren

De laatste tijd is het nogal eens in het nieuws: cybercrime. Eind juni door de wereldwijde aanval met ransomware die ook APM Terminals Rotterdam trof. Eerder was er het WannaCry-virus dat een chaos veroorzaakte in ziekenhui- zen in het Verenigd Koninkrijk. Dan nog de hacks tijdens de verkiezingen in de VS en Frankrijk. Het zijn maar een paar voorbeelden. De AIVD spreekt van honderden extra aanval- len in 2016. Voor wie het nog niet echt serieus neemt: onze cybersecurityspecialist, Nynke Brouwer, benadrukt dat ie- dereen met cyberrisico’s te maken kan krijgen (p.4). Niet al- leen grote bedrijven, ook het MKB.

Dirkzwager loopt liever op de feiten vooruit. Daarom zijn in- novatie en technische vernieuwing twee speerpunten in ons beleidsplan. Innoveren, maar dan wel veilig innoveren. Wij namen het zekere voor het onzekere: al onze data zijn on- dergebracht in meerdere servers verspreid door heel Europa. Al langere tijd werken we volledig in een cloudomgeving. En privacy en veilige toegankelijkheid kregen alle aandacht bij de ingebruikname van de nieuwe notariële software (p.25). Dit was de laatste schakel in onze digitale automatiserings- slag, nu kunnen we ons weer richten op volgende technolo- gische innovaties.

Innovatie, ook buiten kantoor werken we er graag aan mee. Frans Knüppe is sinds 1 september toegetreden tot de alge- mene raad - het bestuur - van de Nederlandse Orde van Ad- vocaten (NOvA) (p.14). Daar zijn we trots op, maar ook op het feit dat onze collega daar - naast ‘Europese contacten’ – ‘innovatie’ in zijn portefeuille heeft. Hij wil op landelijk ni- veau bijdragen aan de ‘awareness’ voor cybersecurity onder juristen. Want ‘advocaten werken met hypergevoelige gege- vens’. Gegevens van cliënten, gegevens van u. Wij denken daar al op een goede manier mee om te gaan. Of we ook met andere zaken goed omgaan kunt u kwijt in onze klantmoni- tor (p.20). Deze interactie met cliënten willen we gebruiken om onze dienstverlening te optimaliseren. Wij hopen dat u de tijd wilt nemen om nu en dan wat vragen te beantwoor- den. Uw reacties bereiken ons anoniem en contactgegevens worden vernietigd, vanzelfsprekend. Veiligheid voor alles!

Veel leesplezier!

Contactpersoon Dirkzwager: Pieter Sonneveld, afdeling Marketing, tel. 026 353 84 31

Concept & productie: Caplan

Drukwerk: Coers & Roest

Colofon

Velperpoort Velperweg 1 6824 BZ ARNHEM Tel. 088 24 24 100

Stella Maris Van Schaeck Mathonsingel 4 6512 AN NIJMEGEN Tel. 088 24 24 100

info@dirkzwager.nl www.dirkzwager.nl

Samenspraak is een uitgave van Dirkzwager advocaten & notarissen

Tom Vandeginste, voorzitter bestuur Dirkzwager advocaten & notarissen N.V. Samenspraak | 2017 |

Inhoud

Actueel

Advocaat Nynke Brouwer, specialist in cybersecurity: “Cyberrisico’s vragen om interdisciplinaire samenwerking” Samenspraak | 2017 | In Casu

Kort nieuws

Lieke Verlinden en Daan Baas

Junior versus Senior Dossier

Warmteregisseur Jan van der Meer

Frans Knüppe in bestuur van Nederlandse Orde van Advocaten: “Het ordebelang gaat mij aan het hart”

Toewijding

Business Case

Team van IT-ers en juristen werkte aan Gemeentelijke Inkoopvoorwaarden bij IT

In Casu

Kort nieuws

Dirkzwager nieuws Klantmonitor: reviews voor kwaliteitsverbetering

Gedachtegoed

Koen Mous over zijn praktijk en het kat-en-muisspel tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders

Waarvan akte

Het nieuwe notariële softwaresysteem is operationeel: “Vóór alles moet het veilig zijn, dat is onze filosofie”

Van onze internationale partner in Stockholm

Max Björkbom van Wesslau Söderqvist

Partner in MVO

Cardo Theater, al 20 jaar verrassend en bijzonder “De aanvallen zijn in ernst en heftigheid toegenomen, dus is extra aandacht logisch. Toch lijkt het bewustzijn onder het MKB nog uit de pas te lopen. Ook daar zijn de risico’s zeker niet verwaarloosbaar. Samenspraak | 2017 | Nynke Brouwer

Het onontgonnen terrein van cybersecurity

“Risico’s niet onderschatten”

Cybersecurity-specialist en advocaat Aansprakelijkheid, Schade en Verzeke- ringen, Nynke Brouwer, benadrukt dat iedereen met cyberrisico’s te maken kan krijgen. “Niet alleen grote bedrijven, ook het MKB.” Omdat het hier om een nog sterk onontgonnen rechtsgebied gaat, acht zij kennis delen met diverse experts van binnen en buiten Dirkzwager van groot belang. “Cyber- riscio’s vragen om een interdisciplinaire aanpak.”

Cyberpolissen

Ook in verzekeringsland is dat be- wustzijn van belang, legt Nynke Brouwer uit. Want waarom een cy- berverzekering afsluiten, als je niet weet wat de risico’s zijn? En als je niet weet waarvoor je je moet ver- zekeren? “Onder traditionele ver- zekeringen is cyberschade meestal niet - althans niet volledig – gedekt. Cyberverzekeringen voorzien dus in een leemte. Cyberpolissen zijn echter nog maar relatief kort op de markt. Een markt die nog tot volle wasdom moet komen. De begrip- pen in deze polissen zijn nog niet helemaal gestandaardiseerd. Dat maakt interpretatie soms lastig: wat verzeker ik nu eigenlijk en onder welke omstandigheden? Ook voor verzekeraars is het lastig: het gaat om nieuwe risico’s waarvan relatief weinig schadecijfers bekend zijn.”

Wat mij persoonlijk zo aan- spreekt aan het hele veld van cybersecurity: het is noodza- kelijk dat er een dialoog ont- staat tussen verschillende discipli- nes: tussen juristen en IT’ers, tussen IT’ers en communicatieadviseurs, tussen communicatie en organisa- tiedeskundigen… Alles hangt met elkaar samen. Om die vertaalslag te maken en alles te stroomlijnen, dat is toch wel een van de uitdagingen.” Advocaat Nynke Brouwer spreekt vooral de juridische taal, maar op dat terrein weet ze dan ook héél goed waarover ze praat. Binnen de sectie Aansprakelijkheid, Schade en Verzekeringen (ASV) is zij expert op gebied van juridische vraagstukken rondom cybersecurity, cyberrisico’s en cyberverzekeringen. Tijdens lezingen en in publicaties gaat zij regelmatig dieper in op deze onder- werpen. Daarnaast is ze bezig met een promotieonderzoek naar cyber- risico’s en verzekeringsrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

“

Bewustzijn

De afgelopen jaren heeft Nynke Brouwer in haar uitingen vaak bena- drukt dat organisaties cybersecurity op bestuursniveau zouden moeten

bespreken. Inmiddels lijkt dit be- wustzijn door alle media-aandacht voor datalekken, ransomware en hackers-aanvallen wel te zijn toege- nomen. Zeker bij grotere bedrijven en zorginstellingen, die op grote schaal met gevoelige gegevens wer- ken. “De aanvallen zijn in ernst en heftigheid toegenomen, dus is die extra aandacht ook wel logisch. Toch lijkt het bewustzijn onder het MKB nog uit de pas te lopen. Terwijl ook daar de risico’s zeker niet ver- waarloosbaar zijn. De Meldplicht Datalekken lijkt voor veel bedrijven een drijfveer om iets aan cybersecu- rity te doen. Directeuren beseffen dat als ze niet zorgvuldig omgaan met belangrijke privacygegevens, dit verstrekkender gevolgen kan hebben dan voorheen. De nieuwe Algemene Verordening Gegevens- bescherming die strenger is dan de huidige Wet bescherming per- soonsgegevens zal, naar ik hoop, het bewustzijn nog verder vergro- ten. Ook de Meldplicht Cyberse- curity voor vitale sectoren – denk aan energie-, elektriciteit of water- bedrijven – vormt een extra stimu- lans.”

Onontgonnen terrein

Jurisprudentie in Nederland is er ook nog niet. “Juridische zaken die in verzekerings- en schadeland in de toekomst kunnen voorvallen? Dat kan gaan over onduidelijke be- grippen in een nieuwe cyberpolis of over aansprakelijkheid: iemand die schade lijdt doordat een ander zijn beveiliging niet goed op orde heeft. Of een ondernemer die een tussen- persoon erop aanspreekt dat die hem niet goed heeft geïnformeerd over de risicodekking van cyberin- cidenten binnen de traditionele polis. Het is hoe dan ook zaak om nu alvast expertise op te bouwen en kennis te vergaren, zodat wij als kantoor voorop lopen en voorop

Samenspraak | 2017 |

Actueel “De Meldplicht Datalekken lijkt voor veel bedrijven een drijfveer om iets aan cybersecurity te doen”

blijven lopen. Als er een procedure komt en je moet je nog inlezen, dan ben je te laat. Daarvoor is de materie te complex.”

Nederlandse tak van het schadebureau. Nynke Brouwer: “Bij een cyberincident zijn de eerste 48 uur cruciaal: het is zaak dat de cliënt zo snel mogelijk weer grip op de situatie krijgt. Cunningham Lindsey be- kijkt met de cliënt welke hulp direct nodig is, zoals technische ondersteuning, com- municatie met klanten, juridische experti- se of meer. Het goede van dit model is dat je zowel direct het bedrijf kunt ontzorgen, als de processen snel in gang kunt zetten. Het bedrijf hoeft niet eerst te gaan beden- ken wie waarvoor in te schakelen.”

van privacy en informatiebeveiliging van het bedrijf.” Nynke Brouwer popelt om alle opgedane kennis in de praktijk te kunnen inzetten: “Alle ontwikkelingen rondom cybersecu- rity zijn ontzettend interessant. Het is on- ontgonnen terrein, dus er is nog zoveel te ontdekken en vorm te geven. Ik kijk ernaar uit om voor cliënten aan de slag te gaan!”

Kennis opbouwen

Nog zoveel nieuws te ontwikkelen en te ontdekken. Dat maakt samenwerking en kennisuitwisseling met andere partijen extra belangrijk. Binnen Dirkzwager is er bij diverse secties aandacht voor het on- derwerp cybersecurity en privacy. Nynke Brouwer: “Het belang van privacy en infor- matiebeveiliging is in meerdere juridische deelgebieden terug te zien. Zo ontstaan er binnen kantoor heel interessante samen- werkingsvormen. Binnen de vakgroep Pri- vacy kijkt iedereen vanuit zijn eigen achter- grond naar - onder andere - cybersecurity: juristen van gezondheidsrecht, arbeids- recht, IE/IT en ASV. We delen onze kennis en wisselen ervaringen uit. Zo krijgen ook onze cliënten een breder beeld.”

Preventief

De term cyberincident suggereert dat het alleen om reacties achteraf gaat, maar Nynke Brouwer benadrukt dat het net- werk ook een preventieve rol kan spelen: “Er wordt ook bekeken hoe we als netwerk klanten aan de voorkant van het traject kunnen adviseren. Dus preventief de cy- berrisico’s beheersen en voorkomen. Daar kan Dirkzwager op juridisch vlak zeker ook iets betekenen. Als sectie ASV zitten wij vaak wat aan de ‘achterkant’ van alle processen. Als wij in beeld komen, heeft zich in de regel al een incident of conflict voorgedaan en komen de partijen er zelf niet uit. Maar onze collega’s van IE/IT zit- ten vaak meer aan de voorkant en advise- ren bij contractmanagement en inrichting

Cyberincident

Ook buiten kantoor zijn nauwe contac- ten op het gebied van cybersecurity met diverse netwerken en instanties. Sinds afgelopen jaar is Nynke Brouwer namens Dirkzwager legal partner in de Cyber In- cident Hub van Cunningham Lindsey, een internationaal schade-expertisebureau. Dirkzwager werkt al jaren samen met de

Meer weten over het onderwerp cyberrisico’s? Wij vertellen u er alles over op: dirkzwagerasv.nl/tag/cyberrisico Of bezoek onze mediatheek: dirkzwager.nl/mediatheek Samenspraak | 2017 |

Kenniscafé Legal Valley

Eenmaal per kwartaal organiseert stichting Legal Val- ley het Juridisch kenniscafé, bedoeld voor alle juristen uit Gelderland. De aftrap was op 8 juni op de HAN in Nijmegen met een bijeenkomst rondom het thema ‘Scheiding der Machten’. Wat is de positie van de rech- ter in een democratische rechtstaat? Sprekers Maarten Feteris (president van de Hoge Raad), Thom de Graaf (fractievoorzitter van D66 in de Eerste Kamer) en Han Warmelink (Lector Juridische Consequenties Privatise- ring Overheidstaken van de HAN) gingen dieper op dit onderwerp in. Hierna volgde een debat met de zaal onder leiding van Oscar van der Roest (hoofddocent HBO-Rechten). Fred Hammerstein, voorzitter van Le- gal Valley, benadrukte tot slot dat het zaak is dat het vertrouwen in de rechtstaat blijft bestaan, en dat de professionele identiteit en onafhankelijkheid bewaard blijven. “Het is van belang om elkaar te ontmoeten, van elkaar te leren, elkaar te zien.” Ruim 120 juristen bezochten deze eerste bijeenkomst. De volgende professionele ontmoeting is op 19 sep- tember (16.00 tot 18.00 uur) bij de Rechtbank met als thema ‘De verwarde mens’. Aanmelden kan via de site van de stichting: www.legalvalleynederland.nl

Vergaderen in het Besiendershuis

Vergaderen op een bijzondere locatie? Wat te denken van het Besiendershuis aan de Waalkade in Nijmegen? Dit prach- tige pand uit de 16e eeuw fungeert als cultureel centrum en opent nu haar deuren als vergaderlocatie voor bedrijven en instellingen. Een zeer inspirerende plek voor overleg. Binnen de muren van dit monumentale pand heerst een ontspan- nen sfeer en komen de ideeën vanzelf. Met een vergadering in dit culturele erfgoed steunt uw bedrijf tegelijkertijd ook de initiatieven van het Besiendershuis. Dirkzwager ondersteunt deze activiteiten al een aantal jaren. Vergaderen en op de koffie, lunchen of dineren bij het Besiendershuis: het kan allemaal. Meer informatie over de activiteiten van het Be- siendershuis en over de vergaderarrangementen vindt u op: www.besiendershuis.com

Samenspraak | 2017 |

In Casu Daan Baas en

Lieke Verlinden

Een senior-advocaat neemt een

beginnende junior-advocaat

voor drie jaar onder zijn hoede.

Deze jonge mensen vormen de

nieuwe generatie Dirkzwager-

juristen. Hoe kijkt de gezel naar

zijn (vroegere) meester, en

andersom? Samenspraak | 2017 |

“Hij heeft voor elke situatie een oplossing”

Je eerste indruk?

Daan straalt in alles passie voor zijn werk uit. Daarnaast merk je dat hij door de jaren heen veel ervaring en kennis heeft opgedaan, hetgeen hij goed weet over te brengen. Kennis en passie vallen bij hem heel mooi samen.

Lieke over Daan

Waaraan neem je geen voorbeeld?

Daan is heel gedisciplineerd behalve als het op sporten aankomt. Dat heeft voor hem gewoon geen prioriteit. Daarnaast wil Daan nog wel eens landen bezoeken waarvoor het Ministerie van Buitenlandse Zaken een negatief reisadvies heeft afgegeven. Ik ben wel jaloers op de vele mooie plekken die hij heeft gezien, maar sommige landen zou ik toch echt overslaan.

Waaraan herken je de meester?

Daan weet altijd wat hij moet doen. Voor elke situatie heeft hij een oplossing. Hij kan heel snel schakelen en daardoor ook goed ad hoc reageren. Het is voor een junior fijn te weten dat je ‘meester’ altijd een oplos- sing heeft. Maar het is natuurlijk wel de bedoeling dat ik die eerst zelf zoek.

Wat zal je altijd bijblijven?

We gingen samen voor een zaak naar Ber- lijn. Op de terugweg ontdekte Daan in de taxfreeshop op het vliegveld een bijzondere wijn. Hij heeft er verstand van en kennelijk was het wijn van een heel goed jaar. Hij moest en zou de laatste zes flessen mee- nemen. Nu roept hij steeds dat als deze op zijn, hij teruggaat om te kijken of ze mis- schien zijn aangevuld.

Collega of meester?

Ha, ja, we noemen hem ook wel eens ‘de Baas’. In zekere zin is hij echt wel mijn baas. Ik leer nog steeds heel veel van hem, maar ik kan ook op niveau met Daan over de inhoud van zaken communiceren. Hij geeft me altijd het gevoel dat mijn input waardevol is.

Junior:

Lieke over 10 jaar?

Tegen die tijd hoop ik zelf een jonge advo- caat te begeleiden. Dan kan ik alles wat ik van Daan heb geleerd en wat ik mezelf heb bijgebracht op die junior overbrengen. Ik wil zo iemand net zo enthousiast maken voor het vak als ik zelf ben. Zoals Daan dat nu ook bij mij doet.

Daan als opleider?

Daan is enthousiast en heeft hart voor de zaak. Hij betrekt me bij alles en geeft me tegelijkertijd de ruimte. Dat werkt prettig en ik waardeer dat enorm. Hij vindt het belangrijk dat ik alle facetten van het vak leer kennen en onder de knie krijg. Van een telefoontje tot pleiten in de rechtszaal: niets wordt overgeslagen. Wat ook heel fijn is: ik kan altijd bij hem terecht. Zijn deur staat altijd open en zelfs als ik om tien uur ’s avonds nog een e-mail stuur, heb ik na vijf minuten al antwoord.

Wat heeft je achteraf verrast?

Hij weet bizar veel van wijnen of ze nu uit Chili, Zuid-Afrika of Frankrijk komen. Die kennis en ook de wijnen zelf deelt hij graag met anderen. Nee, niet tijdens de vrijdag- middagborrel. Daar zijn ze véél te goed voor!

Waarin is hij je voorbeeld?

De rust die Daan uitstraalt. Dat vind ik wel bewonderenswaardig. Verder heb ik van hem geleerd dat elk woord van belang is, of het nu in processtukken is of in spreekaan- tekeningen voor de rechtbank. Je kunt een zaak winnen of verliezen door de manier waarop je iets opschrijft. Daar krijg ik steeds meer handigheid in.

Tijdens haar studie rechten was Lieke Verlinden ook zeer actief buiten de collegezaal. Zo was ze medeorganisator van de Juridi- sche Bedrijvendag in Nijmegen, medewerker van een rechtswin- kel en - tussen haar bachelor en master - fulltime secretaris van de Juridische Faculteitsvereniging Nijmegen. Daarnaast snuffelde ze aan het juridische wereldje in Rome en Krakau in het kader van het honoursprogramma voor getalenteerde rechtenstudenten. Haar enthousiasme viel op tijdens haar stage bij de secties Ar- beidsrecht en Aansprakelijkheid, Schade en Verzekeringen (ASV). “Nu draai ik al dik twee jaar mee in de praktijk van Daan Baas. We doen veel beroepsaansprakelijk- heid. Het leuke daarvan is dat het met veel andere rechtsgebieden verweven is. Zo houd je een groot deel van je rechtskennis op peil.”

Samenspraak | 2017 |

Junior versus Senior “Ze straalt heel veel werkplezier uit”

Je eerste indruk?

Lieke komt over als iemand die alles onder controle heeft en alles aan kan. Met een to- meloze energie en groot enthousiasme. Die eerste indruk blijkt nog altijd te kloppen.

Daan over Lieke

Sterke punten?

ik wel op: voortdurend blijven nadenken waar zaken in de kern om gaan, zonder alle toeters en bellen. Zelfs een inge- wikkelde zaak moet je in essentie in één regel kunnen samenvatten. En essentieel is dat je het werk uitdagend en leuk houdt; dat uit zich immers in de kwaliteit.

Senior:

Daan Baas begon zijn loopbaan als advocaat in het westen van het land. Na zes jaar besloot hij zijn carrière te onderbreken voor een overlandreis naar Zuid- Afrika, waar hij ooit studeerde. 65.000 kilometer en 34 Afri- kaanse landen verder, wilde hij niet meer terug naar het drukke Amsterdam. Wat een uitkomst dat de grootste schadesec- tie van het land in het oosten gevestigd is. Hij begon in 2013 bij Dirkzwager. Sinds 1 januari 2017 is hij associate partner. “Ons team doet vooral beroeps- aansprakelijkheid en bestuur- dersaansprakelijkheid. Dat zijn ook regelmatig internationaal gerelateerde kwesties.”

Lieke combineert inhoudelijke diepgang met een ijzeren discipline en een geweldig arbeidsethos. Ze straalt rust uit en dat is knap voor iemand met haar ervaringsjaren. Als ze al stress heeft, dan is dat niet aan haar te zien. Net als ik wil ze altijd win- nen. Dat vind ik een goede eigenschap. Althans, in de zin van: ergens het maximale uit halen. Ze is vooral heel zorgzaam, voor zowel cliënten als sectiegenoten. Ze denkt in positieve zin mee voor anderen. Die wijn in Berlijn: zij was degene die meteen op in- ternet opzocht hoeveel flessen we mochten meenemen! En altijd een lach, altijd vrolijk. Dat is een heel sterk punt, want werkplezier haal je ook uit het team om je heen.

Jouw stijl van opleiden?

Ze mag zich wel eens wat meer verdiepen in de ‘wondere wereld van de goede wijnen’! Oké, serieus: ze mag zich wat minder zorgen maken. Dan schiet er ‘s avonds laat iets door haar hoofd en krijg ik een mailtje: hebben we wel aan dit of dat gedacht? Prima, het houdt je scherp, maar het is eigenlijk altijd vals alarm. Dan is ze té pre- cies. Daar herken ik wel iets van mezelf in. Het grappige is dat ze zich op die manier ook over anderen zorgen kan maken. Maar het duidt wel haar grote verantwoordelijk- heidsgevoel.

Minpuntjes?

Ik betrek Lieke al vanaf het begin overal bij. Ik probeer echt altijd tijd voor haar te hebben en bereikbaar te zijn, heel laag- drempelig. Niet het schrikbeeld van de patroon met rode pen bij wie je nauwelijks naar binnen durft. Als opleider moet je ook zelf open staan voor kritiek en verbetering, daar help je elkaar mee. Daarnaast probeer ik eigenschappen te stimuleren die een goede advocaat moet hebben. Taalvaardig- heid bijvoorbeeld, heel belangrijk. Er is een delicate balans tussen wat je wel en niet zegt in een rechtszaak. Een stortvloed van argumenten werkt soms averechts. De smaak en sfeer van een processtuk en van je betoog, die creëer je zelf. Daarmee kun je een zaak winnen.

Lieke over 10 jaar?

Dan beantwoordt zij deze vraag over haar eigen junior. Ik denk ook dat cliënten dan met haar weglopen. Ik hoop dat we tegen die tijd nog net zo prettig samenwerken aan mooie zaken als nu.

Wat heeft je achteraf verrast?

Hoe haal je het beste uit iemand?

Je moet geen Mini-Me van iemand willen maken. Vele wegen leiden naar Rome en mijn weg is niet per se de beste. Ik leg wel uit waarom ik die de beste vind. Zo bevor- der je dat iemand zelf blijft nadenken over de reden waarom je iets doet en wat stra- tegisch de beste optie is. Continu gedacht vanuit het belang van de cliënt. Daar hamer

Vooral dat ze enorm hard skiet. Ze neemt een rugzak mee met een skireparatiesetje en een extra paar handschoenen, voor het geval dat. Dan skiet ze ook nog bij voorkeur buiten de piste. Van mij mag ze dat hele- maal niet, maar daar trekt ze zich uiteraard helemaal niets van aan! Samenspraak | 2017 |

“De energietransitie is alleen mogelijk als iedereen eraan bijdraagt”

In Nederland verwarmen we huizen, gebouwen en bedrijfspanden vooral met aardgas. Voor een volledig duurzame energievoorziening in 2050 zijn andere vormen van verwarming nodig. Deze energietransitie is een immense operatie en alleen mogelijk als iedereen bijdraagt: overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven en burgers. Als warmteregisseur in de regio’s Amsterdam en Arnhem-Nijmegen vertelde Jan van der Meer in juni tijdens het seminar ‘Zonder gas in de kou?’ van Dirkzwager over de transitie van gas naar duurzame verwarming: wat staat bedrijven en organisaties te wachten?

Warmteregisseur Jan van der Meer

“Laat het rijk met hulpmiddelen komen”

ittend aan zijn eettafel kijkt Jan van der Meer om zich heen. Nee, zijn bovenwoning in de Nijmeegse wijk Bottendaal is nog niet gasvrij. Dat zou hij natuurlijk wel willen, maar het blijkt nog niet zo eenvoudig voor een huis uit 1905. “Toeval- lig kwam ik op het seminar een directeur tegen van een warm- tepompbedrijf in de regio. Hij heeft bij mij thuis gekeken naar duurzame alternatieven. Het kan allemaal, maar dan zijn er wel wat aanpassingen nodig. Zonnepanelen heb ik al maar ik moet dan ook aan de dakisolatie, warmtepomp en andere radiato- ren. Al met al de nodige inves- teringen. Van der Meer laat een tijdlijn zien met de kosten van aardgas en duurzame warmte: “Bij een energierekening van gemiddeld 1750 per jaar kun je 35.000 euro investeren. De kos- ten voor duurzame oplossingen liggen nu echter op zo’n 70.000 euro. Dat is een flink gat. Be- drijven en particulieren kunnen die investering vaak niet doen. Voor het rendabele deel is een gebouwgebonden lening een oplossing, bijvoorbeeld via pen- sioenfondsen, voor het tweede

Z

deel een onrendabele topsubsi- die. Door de gasprijs te verho- gen, is die subsidie echter steeds minder nodig.”

Wet- en regelgeving

Budget hiervoor is nog niet geregeld. De financiële re- gelingen moeten vanuit Den Haag komen, en of dat gebeurt hangt mede af van de coalitie. “Nederland bungelt wereld- wijd onderaan als het gaat om duurzame energie, maar dat is gelukkig aan het veranderen. Als je twee jaar geleden had ge- zegd dat we Nederland gasvrij gingen maken, had iedereen je voor gek verklaard. Nu moeten netbeheerders zich afvragen of vervanging van het net nog wel een goede investering is. Van- wege de aardbevingen in Gro- ningen en het klimaatakkoord van Parijs zet het ministerie van Economische Zaken nu veel tandjes bij om tot goede wet- en regelgeving te komen.” De kaders vanuit het rijk zijn nog niet optimaal, vindt Van der Meer. “Zeg maar gerust slecht. In de Energieagenda van 2016 staat hoe we in 2050 nog maar nauwelijks CO2 uitstoten. Bijvoorbeeld door de

gasprijs te verhogen. Die is nu absurd laag, daar kun je niet tegenop concurreren.” In de Energieagenda staat ook dat de aansluitverplichting van gas verdwijnt en dat gemeenten en netbeheerders de regie krijgen bij het al of niet vervangen van het aardgasnet.

Goede taakverdeling

Het succes hangt volgens Van der Meer vooral af van een goede taakverdeling. Het Rijk bepaalt de kaders, rollen, instrumenten, financiering en subsidieregelingen. Gemeen- ten gaan met corporaties en energiemaatschappijen inventariseren welke wijken geschikt zijn voor aansluiting op het warmtenet of waar de woningen moeten worden uitgerust met warmtepompen. Provincies kijken naar grotere regionale projecten en bij bur- gers en bedrijven gaat het om bewustwording. Ook moet er meer kennis en deskundigheid komen in de diverse sectoren, van keukenbranche tot instal- lateurs en opleidingscentra. “Het is een langzame verande- ring. Weinig mensen realiseren zich dat tachtig procent van

Samenspraak | 2017 | Dossier

hun energieverbruik thuis bestaat uit het verbranden van aardgas. Ze leggen zonnepa- nelen op hun dak, maar dat is pas het begin. Daarmee wek je elektriciteit op, maar verwarm je je huis niet.” Als warmteregisseur zoekt Van der Meer een formule om een geoliede machine neer te zetten met alle partners die nodig zijn. “Samen moeten we bepalen welke wijken de komende jaren als eerste aan de beurt zijn. Als wijk moet je bepalen of je col- lectief op het warmtenet gaat of allemaal een warmtepomp neemt. In dat laatste geval moeten we het elektriciteitsnet in zo’n wijk verzwaren. Als alle mensen in een koude winter tegelijk thuiskomen en hun elektrische auto aan de stroom leggen, de lichten aanzetten, computer, televisie en ver- warming, kan dat behoorlijk kwetsbaar zijn voor onze ener- giehuishouding.”

Ideaal als vijand

De energietransitie is niet niks, geeft Van der Meer toe. Dat was vroeger anders. Hij refereert aan de overstap van

uitrolde. Nu heb je te maken met commerciële energiebe- drijven, gemeenten met weinig armslag, mondige burgers, ver- schillende technieken en hoge kosten.” Wil hij terug naar de jaren zestig? “Nee, vooruit naar de jaren zestig. We moeten nu echt beginnen.” Voor goede afstemming is overleg nodig en dat is wat een warmteregisseur doet. In de toekomst ziet Van der Meer in iedere wijk een warmteregis- seur, om alles te coördineren en investeringen af te stemmen. En een wijkwinkel voor advies op maat. “Nu wordt er nog teveel gepraat en te weinig ge- daan. Bij elke techniek stellen mensen vraagtekens. Ze willen geen windparken, geen zon- neweides en geen biomassa of afval verbranden, terwijl we dat wel allemaal nodig hebben. Ik snap de redenatie wel: mensen hebben soms een ideaalbeeld voor ogen en wat niet in dat ideaalbeeld past wijzen ze nu af. En zo wordt het ideaal van de toekomst de vijand van het goede dat je nu kunt doen. Dan wachten we op de CO2-reductie in de toekomst, terwijl we nu de

Wetswijzigingen voor warmtetransitie

Alle kennis en jarenlange ervaring met de energie- branche heeft Dirkzwager gebundeld in de vakgroep Energie. Advocaten en notarissen werken intensief samen voor onder meer netbeheerders, warmte leveranciers, overheden, woningbouwverenigingen, vastgoedbedrijven en projectontwikkelaars. Zij ondersteunen cliënten met hun specifieke know how van de energiewereld: de Warmtewet, de Omge- vingswet, subsidiebeoordelingen, netwerkregistratie en andere aanpalende rechtsgebieden. Maarten Kole, advocaat ondernemingsrecht en voorzitter van de vakgroep: “De huidige wet- en regelgeving is onvoldoende toegesneden op de warmtetransitie. Veel regels moeten worden aan- gepast en dat betekent dat bedrijven, overheden, instellingen en andere partijen met de nodige wijzi gingen te maken gaan krijgen. Daarover adviseren wij cliënten, zodat zij de kans krijgen die energietran- sitie zo snel mogelijk in gang te zetten.” Meer weten over wat energietransitie voor u kan betekenen? Kijk op dirkzwageroverheidenvast- goed.nl/category/energie

duurzamen met groene pomp- energie, verdergaande isolatie van de woningen en ten slotte met aardwarmte. De warmte- transitie leeft onder burgers en bedrijven, merkt Van der Meer bij Over Morgen, het adviesbu-

“Er wordt teveel gepraat en te weinig gedaan. Bij elke techniek stellen mensen vraagtekens. Ze willen geen windparken, geen zonneweides en geen biomassa of afval verbranden, terwijl we dat wel allemaal nodig hebben.”

stadsgas naar aardgas in de jaren zestig, waarbij alle ketels en gasfornuizen in huizen wer- den vervangen. “De overheid bepaalde, de gemeente had de regie en het gemeentelijk ener- giebedrijf voerde uit. Het was een masterplan dat je per wijk

uitstoot kunnen terugdringen!” Als we heel veel woningen aansluiten op een warmtenet en daarmee van het gas af halen betekent dat een flinke CO2- reductie. Niet meteen nul, maar wel 50 tot 70 procent. Daarna kunnen we het net verder ver-

reau waar hij werkt. “Een paar jaar geleden ging één medewer- ker over warmte, nu zijn dat er 25. Maar alles valt of staat met wat het rijk doet. Als er vanuit Den Haag geen hulpmiddelen komen, zakt alles als een plum- pudding in elkaar.” Samenspraak | 2017 | “Ik ben ervan overtuigd dat we in de advocatuur een grote innovatieslag gaan maken; het kan zo maar zijn dat de advocatenpraktijk er over vijf jaar wezenlijk anders uitziet”

“De Nederlandse Orde van Ad- vocaten (NOvA) staat niet boven, maar naast de lokale Orden van Advocaten in de elf arrondissemen- ten,” benadrukt Frans Knüppe. “Die lokale orden zijn in feite autonoom. Met een eigen voorzitter, de deken, die verantwoordelijk is voor het toe- zicht op de advocaten in zijn ge- bied. Daarnaast is er de NOvA die overkoepelende zaken regelt, zoals opleidingen en verordeningen, de regelgeving voor de advocatuur. De orde is dus niet in de eerste plaats een belangenbehartiger voor de eigen groep, maar is er vooral om het rechtssysteem goed te te laten functioneren, met uiteraard bijzon- dere aandacht voor de positie van de advocatuur daarin.” Voor meer informatie zie: www.advocatenorde.nl. Samenspraak | 2017 |

Frans Knüppe, van deken tot algemene raad:

“Het ordebelang gaat mij aan het hart”

Hij heeft al een hele voorgeschiedenis bij de Orde van Advocaten: deken in het arrondissement Arnhem, lid van het college van afge- vaardigden, van de raad van discipline en vervolgens van het hof van discipline en lid van de adviescommissie buitenland. Nu zet Frans Knüppe de volgende stap: sinds 1 september is hij toegetre- den tot de algemene raad - het bestuur - van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA): “Een heel inspirerende functie.”

actief richting ministerie, politiek, belan- genorganisaties en bijvoorbeeld de Raad voor de Rechtspraak. De bestuursleden krijgen ondersteuning van het landelijk bureau in Den Haag, waar onder leiding van de algemeen secretaris ruim zestig mensen werken. Elk bestuurslid heeft een aantal persoonlijke aandachtsgebie- den. Voor de advocaat (internationaal) ondernemingsrecht is dat – hoe kan het ook anders – het contact met de Europese advocatenorganisatie (CCBE): “Hopelijk kan ik het nodige betekenen dankzij mijn TELFA-ervaringen en kan ik de Neder- landse Orde goed zichtbaar maken. Mijn idee is dat je altijd veel kunt leren van an- dere landen en van de oplossingen die zij vonden. Het verruimt je blik; leert je ‘out of the box’ denken. Het is sowieso goed om sommige zaken in een groter, interna- tionaal verband te bezien.”

ware. Advocaten werken met hypergevoe- lige gegevens. Dan kun je niet toekijken en afwachten, wat vrees ik wel de houding is van te veel advocaten. Ik wil graag bij- dragen aan een grotere ‘awareness’ en onderzoeken welke rol de orde in dit alles kan spelen.”

et bestuurdersbloed stroomt hem door de aderen. Naast vele bestuursfuncties bij diverse netwerken en instellingen was Frans Knüppe in het verleden voorzitter van het Dirkzwagerbestuur en tot 2014 maar liefst zes jaar lang President van TELFA (Trans European Law Firm Allian- ce). Knüppe, lachend: “Mijn vrouw vroeg laatst: ‘Als je dan straks ook nog als part- ner stopt, kom je mij dan thuis alleen maar lastigvallen?’. Dus deze functie komt op het juiste moment. Het werk intrigeert me en het ordebelang gaat mij al jaren aan het hart. Bovendien geldt voor het ordewerk geen grens van 65 jaar. Ik zou dit dus nog wel enige tijd kunnen blijven doen!” Ter onderstreping toont hij de betreffende ali- nea uit het boekje met wet- en regelgeving voor de advocatuur. Zover is het nog lang niet. Vooralsnog is Knüppe actief bij zowel Dirkzwager als bij de landelijke orde in Den Haag. Van on- deruitzakken is bepaald nog geen sprake, integendeel: “Deze nieuwe taak is heel in- spirerend en geeft me energie. Ik heb door de jaren heen vaak over de schutting van de kantoortuin gekeken, maar nu is dat weer vanuit een heel ander perspectief. Dat is spannend en leuk tegelijk.”

H

Wisselwerking

Circa 1,5 tot 2 dagen per week zal Knüppe voortaan in Den Haag te vinden zijn. “Het is heel mooi dat Dirkzwager mij de kans geeft om me voor het landelijke belang in te zetten. Daarin neemt het kantoor zijn verantwoordelijkheid. Dat is overigens niet iets van nu, al bijna veertig jaar lang krijg ik – en ook andere collega’s - die ruimte. Het is bij mijn weten wel voor het eerst in de kantoorgeschiedenis dat iemand deel gaat uitmaken van de alge- mene raad. Dat levert natuurlijk ook wel enige wisselwerking op. Enerzijds breng ik bij de orde mijn internationale ervaring in en wat betreft innovatie ook alle over- wegingen en keuzes die Dirkzwager daar- in maakte en maakt. Anderzijds vergroot het werk voor de orde mijn bewustwor- ding van wat er speelt, zowel binnen als buiten de landsgrenzen. Dat is weer in het belang van kantoor en daarmee indirect in het belang van onze cliënten.”

Innovatie

Zijn tweede aandachtsgebied is innovatie. Daarvoor komt hij uit een goed nest: Dirk- zwager ontving de nodige prijzen op dit gebied en technische innovatie staat hoog op de agenda. Frans Knüppe: “Ik ben er- van overtuigd dat we in de advocatuur een grote innovatieslag gaan maken; het kan zo maar zijn dat de advocatenpraktijk er over vijf jaar wezenlijk anders uitziet. Door toenemende automatisering, maar denk ook aan cybersecurity en alle ophef rondom datalekken, hacken en ransom-

Europese contacten

De algemene raad houdt zich bezig met interne zaken zoals de wet- en regelgeving voor de advocatuur, maar is ook extern

Samenspraak | 2017 | Toewijding Jeroen Schuuring en |Peter Samenspraak 2017 Klaver |

Multidisciplinair team stelt nieuwe gemeentelijke inkoopvoorwaarden voor IT op

“Zoveel mogelijk vraagstukken oplossen, voordat ze ontstaan”

Een groot deel van de dienstverlening van de 388 gemeenten in Nederland gebeurt digitaal. Om de inkoop van al deze IT- services goed te stroomlijnen, zijn vorig jaar de Gemeentelijke Inkoopvoorwaarden bij IT (GIBIT) opgesteld. Diverse experts van Dirkzwager, het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING) en een werkgroep van gemeentelijke inkopers, IT-ers en juristen vormden een breed team om de voorwaarden zo goed mogelijk te formuleren.

Discussie voorkomen

“De vraag naar de GIBIT past bij de Di- gitale Agenda 2020 van de overheid en de inspanningen van gemeenten voor betere dienstverlening en dus ook beter opdrachtgeverschap,” vertelt Klaver. “Uit onze eerste inventarisaties in 2015 bleek dat gemeenten bijvoorbeeld behoefte hadden aan meer flexibiliteit. Software- pakketten moesten met elkaar kunnen praten zodat gemeenten en programma’s beter kunnen samenwerken.” Jeroen Schuuring: “Ook vragen over beveiliging, hosting en werken in de cloud kwamen aan de orde. Bij inkoop spelen bovendien vragen over databeveiliging, continuïteit, verwerking van persoonsgegevens en aan- sprakelijkheid een grote rol. Onderwer- pen waarbij je vooraf heel wat zaken dient te regelen om latere discussies te voorko- men.”

ten, noch hun burgers bij gebaat zijn. Er moest een ‘level playing field’ worden ge- construeerd. Met een gelijk speelveld voor alle leveranciers kun je het kaf van het ko- ren scheiden.”

G

emeenten kopen jaarlijks voor ruim een miljard euro IT-sys- temen en -diensten in bij zo’n tweehonderd leveranciers. “De inkoopvoorwaarden die gemeenten daar- bij hanteerden, waren heel divers. Som- mige gemeenten gebruikten eigen alge- mene inkoopvoorwaarden die niet waren toegespitst op IT. Anderen gebruikten geen eigen voorwaarden en leunden op de algemene leveringsvoorwaarden van de leverancier. Weer anderen gebruikten de rijksinkoopvoorwaarden voor IT (Arbit). Hierdoor bestond een diffuus beeld. Er was behoefte aan één overkoepelende set inkoopvoorwaarden die niet alleen voor eenduidigheid in het inkooplandschap moest zorgen. En waarbij rekening wordt gehouden met allerlei hulpinstrumenten en standaarden die KING heeft opgesteld voor gemeenten om de kwaliteit van ICT en processen binnen gemeenten verder te vergroten. Denk bijvoorbeeld aan stan- daarden als het gaat om interoperabiliteit van systemen,” aldus Peter Klaver en Je- roen Schuuring. Beiden zijn als projectlei- der bij GIBIT betrokken vanuit KING, een onderdeel van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). KING ondersteunt ge- meenten om hun dienstverlening te verbe- teren, informatiemanagement goed in te richten en waar mogelijk werkzaamheden te standaardiseren.

Dezelfde taal

Dirkzwager heeft een multidisciplinair team beschikbaar gesteld bestaande uit Ernst-Jan van de Pas (IT-recht), Mark Jansen (IT- en privacyrecht) en Joris Bax (aanbestedingsrecht). Jansen: ”Dit project vroeg niet alleen om juridische kennis, er moesten ook inhoudelijke verbindingen worden gemaakt in IT-vraagstukken. Dus er is bewust een projectteam samenge- steld van gemeentelijk inkopers, IT-ers en juristen. Die spraken elk in hun eigen jargon en met hun eigen wensen en eisen. De eerste uitdaging was om elkaar over en weer goed te begrijpen; je moet letterlijk ervoor zorgen dat je elkaars taal spreekt. Vanaf dat moment kwam het vormgeven van de GIBIT in een stroomversnelling.”

Gelijk speelveld

Volgens Klaver komen IT-vraagstukken steeds vaker op de bestuurstafel terecht, mede door vragen vanuit de lokale reken- kamer. “Gemeenten zijn volop bezig met het digitaliseren van processen ter ver- groting en versimpeling van de dienstver- lening aan burgers en ondernemers. Bij de inkoop van IT-producten en diensten hanteren leveranciers soms zeer eenzij- dige voorwaarden waar noch de gemeen-

Managementtool

Van de Pas vult aan: “Een goede contrac- tenset is essentieel, omdat je daardoor een instrument in handen krijgt om de onder- linge relatie te managen. Zeker in de IT- wereld kan er snel heel veel veranderen en dat vergt afspraken die daarop inspelen. Je moet daarbij voorkomen dat je te snel met

Samenspraak | 2017 | Business case

een nieuwe wind meewaait. Aan de andere kant moet je ook niet ergens aan blijven vastzitten als dat niet meer aansluit bij de interne behoeften.”

Sterkere positie

Het realiseren van de GIBIT heeft onge- veer een jaar geduurd. Momenteel bevindt het project zich in de implementatiefase en KING ondersteunt de gemeenten daar- in. Schuuring vertelt dat 40 procent van de gemeenten de nieuwe voorwaarden inmiddels gebruikt, van de andere 60 pro- cent is nog onbekend of ze het gebruiken of niet. “Uit hun feedback wordt duide- lijk dat het werken met de GIBIT hen veel tijd en werk bespaart. Veel vraagstukken die voorheen voor discussie bij de aanbe- stedingen zorgden, zijn door de nieuwe voorwaarden ondervangen. Belangrijker is dat het voor betere condities en unifor- miteit heeft gezorgd. De gemeenten, ook de kleinere, hebben daardoor een sterkere positie tegenover leveranciers en kunnen de kwaliteit van hun dienstverlening ver- der verhogen.”

Kennis delen

Dit najaar staat de eerste evaluatie door de werkgroep gepland. Peter Klaver: “We blijven de voorwaarden bijstellen, dus dan is juridische back-up gewenst. De priva- cywetgeving verandert bijvoorbeeld gere- geld. Dirkzwager is als een soort tweede helpdesk steeds verbonden gebleven aan het project. Daarnaast heeft Dirkzwager als spreker meegewerkt aan congressen en juridische sessies die KING organi- seert. Dus het project was de start van een samenwerking waarin kennis delen steeds centraal staat.”

Tegengas

Ook de IT-leveranciers zijn betrokken ge- weest bij de totstandkoming van de nieu- we gemeentelijke inkoopvoorwaarden door middel van een aantal klankbordses- sies. “We vonden het heel belangrijk dat leveranciers ook betrokken waren in het proces,” zegt Schuuring. “Hoewel de voorwaarden in de eerste plaats de belan- gen van de gemeenten behartigen, hebben we ook goed geluisterd naar de feedback van de leveranciers aan wie we concepten hebben voorgelegd. Leveranciers deelden hun expertise en gaven af en toe flink wat tegengas. Dat was prima. Daar waar no- dig hebben wij de inkoopvoorwaarden aangepast of verduidelijkt, uiteraard zon- der afbreuk te doen aan de belangen van de gemeenten.”

“De voorwaarden behartigen in de eerste plaats de belangen van de gemeenten, maar we hebben ook goed geluisterd naar de feedback van de leveranciers.” Samenspraak | 2017 |

Populaire juridische werkgevers

Dirkzwager staat ook dit jaar weer in de top van de meest aantrekkelijke werkgevers voor aankomende juristen. De Netherlands’ Most Attractive Employers 2017 wordt opgesteld door Universum Global. De Rijksoverheid komt net als vorig jaar als de meest aantrekkelijke werkgever uit de bus. Dirkzwager prijkt op de elfde plaats en is derde als alleen naar advocaten- en notarissenkantoren gekeken wordt. Andere voor juristen populaire werkgevers zijn onder meer KLM, Apple, Heineken en Nike. Aan het onderzoek deden dit jaar 22.804 studenten mee, onder wie 2.097 rechtenstudenten. De deelnemers gaven aan wat zij voor hun toekomstige carrière belangrijk vinden. Het meest ge- noemd zijn de mogelijkheid om ondernemend en creatief bezig te zijn (52%) en een goede work-lifebalance (50%).

20 september

Prinsjesdagbijeenkomst Arnhem/Nijmegen (i.s.m. KPMG en Rabobank) Locatie: Cinemec, Nijmegen

26 september

Seminar Actualiteiten mededingingsrecht Locatie: Dirkzwager, Arnhem

3 oktober

Cultuursponsorevent: Introdans, Méditerranée Locatie: Stadsschouwburg, Nijmegen

5 oktober

Seminar Privacy & (zieke) werknemers Locatie: Posttheater, Arnhem

11 oktober

Creatief aanbod

Het culturele seizoen van 2017-2018 is weer aangebroken. Het aanbod is zoals altijd zeer gevarieerd. Zo brengt Introdans het zinderende Méditer- ranée van Spaanse choreografen. Bij Het Gelders Orkest schittert collega advocaat en soloklarinettist, Arno Stoffelsma, in Mozarts Betoverende Klari- netconcert. Theater Oostpool komt met nieuwe sterren aan het firmament: de jonge acteurs in Romeo en Julia. En er is de altijd verrassende cabaretier Richard Groenendijk. Naast dit alles openen Paleis Het Loo en Het Kröller- Müller Museum weer de deuren van hun schatkamers voor onze relaties. Iedere voorstelling, iedere tentoonstelling getuigt van professionaliteit en creativiteit. Dirkzwager is trots dat het sponsor mag zijn van deze culturele organisaties, die kwaliteiten onderstrepen waar ook het kantoor voor staat.

Dirkzwager Academy Cursus Actualiteiten Privacyrecht Locatie: Dirkzwager, Arnhem

12 oktober

Lezing Zorg & Recht: Actualiteiten jeugdhulp/ggz Locatie: De Vereeniging, Nijmegen

19 en 24 oktober

Informatielezing Uniform Herstelkader Rentederivaten Locatie: Dirkzwager, Arnhem

1 november

Seminar Joint Development Agreements Locatie: Dirkzwager, Arnhem

2 november

Cultuursponsorevent: Cabaret Richard Groenendijk Locatie: Posttheater, Arnhem

7 november

Seminar Distributie, e-commerce & mededingingsrecht Locatie: Dirkzwager, Arnhem

28 november

Seminar Reclamerecht Locatie: Dirkzwager, Arnhem

30 november

Lezing Zorg & Recht: Samenwerken in de zorgsector Locatie: De Vereeniging, Nijmegen

14 december

Seminar IT-geschillen Locatie: Dirkzwager, Arnhem

Bovenstaande is een selectie van de vele door ons georga- niseerde activiteiten. Kijk voor meer informatie en het actuele aanbod op www.dirkzwager.nl/events/

Beeldcredit: Krista van der Niet

Samenspraak | 2017 | In Casu

Introductie klantmonitor

voor kwaliteitsverbetering”

Beoordelingen van cliënten vormen een waardevolle bron voor het verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening. Om te zien of de service aan cliënten van Dirkzwager voldoet aan de gewenste normen, introduceerde Dirkzwager in juni de klantmonitor.

Dirkzwager hecht veel waarde aan de beleving van cliënten, en een klantrecensie is een van de beste ma- nieren om de kwaliteit van je service te meten,” zegt Pieter Sonneveld, manager marketing & communicatie. “Daarom ontvangen onze cliënten sinds kort bij het afsluiten van het dossier per mail een verzoek om vijf minuten vrij te maken voor enkele vragen over onze dienstverlening, onder meer over vakkennis, snelheid en resultaat.” De klantmonitor is in eerste instantie alleen beschikbaar voor de advocatuur. Op termijn wordt ook de evaluatie van de notariële dossiers opgepakt.

“Reviews waardevol

“

Onderbouwde reviews

“Dirkzwager staat vaak op door media zelfbenoemde top 10-lijstjes,” vertelt Sonneveld, “Maar als je goed naar deze gepubliceerde lijsten kijkt, zie je dat er meestal een commerciële insteek is geko- zen voor de rangorde. Wij willen nu zelf Samenspraak | 2017 |

de ervaringen van onze cliënten in kaart brengen en goed onderbouwde reviews verzamelen. Dat ligt in het verlengde van ons bedrijfsplan om de dienstverlening verder te optimaliseren. Vóór de intro- ductie van deze klantmonitor evalueerden we onze dossiers natuurlijk ook al, maar het gebeurt nu structureel en, belang- rijker nog, met een meetbare en gelijke toetsing voor alle afdelingen. Negatieve én positieve feedback zijn een belangrijk instrument voor management en sturing. Een keuze uit die reviews publiceren we geanonimiseerd op dirkzwager.nl.”

“Klantervaringen vormen een onuitputtelijke bron van informatie om betere service te verlenen. Je kunt bovendien eventuele escalaties in de kiem smoren.”

respons van de grote groep in het midden. Door te monitoren, laat je zien dat je wil leren van je klant en dat elke mening en elk individu daarbij van belang is.”

we inzoomen op bepaalde thema’s. Tot slot analyseren we de resultaten op infor- matie voor management en sturing. Vaak staaft de klantmonitor een buikgevoel dat het management al had en geeft het beter inzicht in welke stappen te nemen.”

Anonimiteit gewaarborgd

MAGIS marketing & research ontwikkelde en beheert de monitor en neemt als onaf- hankelijke partij het onderzoek af, con- form de voorschriften van brancheorgani- satie MOA (Markt Onderzoek Associatie). Tanya Martinus, directeur van MAGIS: “Dit waarborgt dat de gegevens van de res- pondent anoniem blijven, tenzij de cliënt aangeeft contact te wensen met Dirkzwa- ger. We kunnen vanzelfsprekend niet het dossier van de respondenten inzien en we vernietigen alle contactgegevens. Hiermee voldoen we aan de Meldplicht Datalekken en EU-richtlijnen.”

Kwaliteit van dienstverlening

Hoewel veel mensen zeggen dat ze een vragenlijst vervelend vinden, wil ieder- een wel graag meepraten, aldus Tanya Martinus. “Nederlanders geven graag hun mening via social media of een forum, ook over hun ervaringen met bedrijven. Als dienstverlener kun je die klanterva- ringen beter kanaliseren door mensen een podium te bieden. Je moet daarbij wel oppassen dat je je klanten niet overvraagt. Klanten met meerdere cases bij Dirk- zwager zullen ook niet te vaak benaderd worden.” Cliënten zijn volgens Martinus natuur- lijk ook zelf gebaat bij een review van de dienstverlening. “Als je als klant een re- view geeft, draag je bij aan de kwaliteit van dienstverlening die je krijgt en dus ook aan de service aan je eigen klanten.”

Leren en verbeteren

Pieter Sonneveld: “Reviews en klantbe- oordelingen zijn niet meer weg te denken, kijk maar naar websites van de horeca of zoover.nl. Ze horen bij deze tijd van transparantie. En gelukkig maar, want daardoor kan de dienstverlening verbeterd worden en kunnen klanten beter kiezen. Wij zoeken graag de interactie met onze cliënten om te leren en te verbeteren en zo de bedrijfsvoering steeds efficiënter te maken. Daar wordt uiteindelijk iedereen beter van, dus ik hoop dat we veel respons zullen krijgen.”

Dichter bij de klant

MAGIS beheert ook klantmonitoren voor gemeenten, woningcorporaties en indus- trieën. “Wij zien dat steeds meer bedrijven klantervaringen onderzoeken,” vertelt Martinus. “Niet alleen voor de bühne, maar vooral als instrument om dichter bij de klant te komen. Klantervaringen vor- men een onuitputtelijke bron van infor- matie om betere service aan je klanten te verlenen. Reviews zijn niet alleen waar- devol om van te leren, je kunt eventuele escalaties ook in de kiem smoren.” Veel bedrijven denken volgens Martinus dat klanten hun ervaring sowieso wel via mail of website ventileren. “Zo’n proactie- ve houding heeft de klant echter niet snel. De reviews die je dan krijgt, zijn meestal extreem: de klant is heel positief of heeft klachten. Met de klantmonitor krijg je ook

Buikgevoel

“De onderzoeksresultaten moeten voor verdieping zorgen,” vervolgt Tanya Martinus. Onze monitor geeft 24/7 de resultaten van de reviews weer. We leveren de onderzoeksinformatie niet aan in dikke rapporten, maar geven bijvoorbeeld eens in de maand een blauwdruk aan de direc- tie die een helder beeld schetst van alle belangrijke thema’s. Met een infographic voorzien we alle betrokken disciplines van de juiste informatie en gaandeweg kunnen

Samenspraak | 2017 | Dirkzwager nieuws

De sectie gezondheidszorg van Dirkzwager telt tien advocaten en één (zorg)notaris. Elk met een eigen specialisatie. Hun namen prijken op de lijst van topadvoca- ten in de zorg 2017, een verkiezing van het magazine Zorgvisie. Bij zes van de zeven genoemde specia- lismen staat Dirkzwager in de top 10. Advocaat gezondheidszorg, Koen Mous, haalt de top 10 twee keer, bij het specialisme Medische Aansprakelijkheid en Tuchtrecht en bij Aanbesteding en Zorg. Samenspraak | 2017 |

Koen Mous, advocaat gezondheidszorg

“Omzetplafonds belemmeren de marktwerking”

Koen Mous kreeg de afgelopen jaren landelijke bekendheid met diverse baanbrekende overwinningen in procedures die hij tegen zorgverzekeraars voerde. Uitspraken van rech- ters die de positie van zorgaanbieders versterkten. “De relatie tussen zorgverzekeraars en niet-gecontracteerde aanbieders is een bijzonder lastige. En de laatste tijd neemt ook het aantal conflicten met de wél gecontracteerde zorgaanbieders toe.”

“

Hoewel ik een vrij brede civielrechtelijke praktijk in de zorg heb, word ik meestal in verband gebracht met de twee door Zorgvisie genoemde rechtsgebieden: medische aansprakelijkheid en de relatie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars,” zegt Koen Mous. “Deze rechtsgebieden maken een groot deel uit van mijn dagelijkse praktijk.”

Causaliteit

Al ruim 14 jaar behandelt Koen Mous medische aansprakelijk- heid- en tuchtrechtzaken voor met name academische en alge- mene ziekenhuizen. En sinds een aantal jaren treedt hij op voor Centramed, een van de twee grootste Nederlandse verzekeraars op het gebied van medische aansprakelijkheid. “Het aansprakelijkheidsrecht in de medische sector levert vaak interessante juridische vraagstukken op,” gaat Koen Mous ver- der. “Causaliteitsdiscussies komen vaak voor. Veelal is onzeker of, en zo ja, welke schade het gevolg is van een medische fout. Actueel is de toepassing van de kansschadeleer: welke kans op een beter behandelresultaat is verloren gegaan? De schade wordt begroot aan de hand van de verloren gegane kans. Voor de beantwoording van de vraag hoe groot de kans is die verloren is gegaan, moeten vaak medische deskundigen worden ingescha- keld. Maar regelmatig geven deze deskundigen aan die inschat- ting niet goed te kunnen maken. Dat is een uitdaging voor mij als advocaat, maar ook voor de rechter: hoe ga je met die situatie om?”

maatschappelijke ontwikkeling: mensen accepteren tegenslagen minder makkelijk. ‘Daar moet je iets mee’, dus zoeken ze een schuldige. Daarbij is de stap naar de rechter laagdrempeliger geworden sinds de ‘deelgeschilprocedure’: dan leg je de rechter slechts dat ene punt voor, waarover de partijen geen overeen- stemming kunnen bereiken. De kosten van zo’n procedure moe- ten vaak volledig vergoed worden door de aansprakelijke partij.”

Hinderpaal

Met zijn andere specialisme, de relatie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars, haalde Koen Mous regelmatig de publiciteit met overwinningen die doorslaggevende jurisprudentie oplever- den. De advocaat treedt op voor grote zorgaanbieders, waaron- der ziekenhuizen en GGZ-instellingen, maar ook voor kleine zorgaanbieders, nieuwe toetreders op de markt en (groeps) praktijken. “In de kern gaat het vaak om twee dingen: wel of geen contract met de zorgverzekeraar? En de vergoeding die de zorgaanbieder ontvangt voor de geleverde zorg. Bij niet-gecontracteerde aan- bieders speelt van oudsher de vraag: op welke vergoeding van de zorgverzekeraar heb ik recht? Daarover heb ik in het verleden uitgebreid geprocedeerd met als eindresultaat een arrest van de Hoge Raad: de niet-gecontracteerde aanbieder heeft recht op vergoeding en die moet zodanig zijn dat er geen hinderpaal ontstaat voor de verzekerde om zich tot een niet-gecontracteerde aanbieder te wenden. Deze rechtszaken werden landelijk bekend als de ‘hinderpaaljurisprudentie’.”

Claimcultuur

Het aantal medische claims nam in 2016 flink toe. “Mensen zijn mondiger, vinden meer informatie op internet en zetten vaker vraagtekens bij een behandeling. Het past ook in een bredere,

Cessieverbod

Een andere spraakmakende zaak betrof die over het cessiever- bod. “Niet-gecontracteerde zorgaanbieders komen van oudsher

Samenspraak | 2017 | Gedachtegoed

“Iedereen heeft zijn mond vol over marktwerking in de zorg, maar in de dagelijkse praktijk is daarvan nauwelijks sprake.”

een cessie met patiënten overeen: de vordering van de patiënt op de zorg- verzekeraar wordt overgedragen op de aanbieder, zodat deze rechtstreeks kan declareren bij de zorgverzekeraar. Op enig moment namen enkele zorgverzekeraars echter een cessieverbod op in hun polis- voorwaarden, zodat de zorgaanbieder zijn declaraties toch weer rechtstreeks bij de patiënt moest indienen. Het gaat soms om declaraties van tienduizenden euro’s! Er zijn patiënten die de factuur niet bij hun zorgverzekeraar indienen en dus ook geen geld ontvangen om de zorgaanbie- der te betalen. Ook zijn er patiënten die de declaratie wel indienen en het geld van hun zorgverzekeraar ontvangen, maar dat geld gebruiken voor andere doelen. In de betreffende zaak ging het om een GGZ-instelling. Je kunt je voorstellen wat er kan gebeuren als een voormalige gokverslaafde patiënt zoveel geld op zijn rekening krijgt gestort. De rechter oordeelde in 2015 dat het cessieverbod onrechtmatig is. Het belang van een ces- sie voor de zorgaanbieder was volgens de rechter evident, maar het belang van een cessieverbod voor de zorgverzekeraar onvoldoende duidelijk. De betreffende zorgverzekeraar heeft het cessieverbod vervolgens geschrapt.”

daarbij of de voorgestelde behandeling passend is. Dat leidde tot nieuwe rechts- zaken. Begin dit jaar bereikte de zorga- dvocaat bij de rechtbank Zeeland-West- Brabant een voor zorginstellingen gunstig resultaat. De rechtbank oordeelde dat de zorgverzekeraar niet op de stoel van de arts mag gaan zitten, maar in principe moet uitgaan van het oordeel van de arts. Zorgverzekeraars lijken zich nu wat min- der met het artsenoordeel te bemoeien. “Maar daarmee is de kous nog niet af,” voorziet Koen Mous. “Het blijft een kat- en-muisspel. Zorgverzekeraars hebben nu eenmaal liever dat hun verzekerden naar gecontracteerde aanbieders gaan, waar- mee ze plafond afspraken hebben.”

voor zorginstellingen die elk jaar meer patiënten aantrekken vanwege hun goede reputatie. Vooral voor nieuwkomers op de markt is contracteren daarom niet aantrekkelijk. Die kunnen niet of nauwe- lijks groeien als zij zich binden aan een omzetplafond. Iedereen heeft zijn mond vol over marktwerking in de zorg, maar in de dagelijkse praktijk is daarvan nauwe- lijks sprake.” De zorgadvocaat vraagt zich af of deze situatie toekomstbestendig is: “Je zou op landelijk niveau eens kritisch moeten kij- ken of het werken met omzetplafonds wel houdbaar is. Misschien moet er een soort contracteerplicht gaan gelden, zonder plafond, zodat alle partijen op de markt eenzelfde kans krijgen. Dan heb je pas marktwerking. Nee, ik denk niet dat mijn praktijk dan rustiger wordt. De relatie tussen zorgverzekeraars en zorgaanbie- ders blijft een zakelijke relatie, waarbij de belangen over financiële kwesties soms toch tegenover elkaar staan. Het span- ningsveld blijft.”

Voor meer informatie over Koen Mous, zijn specialisme en het onderwerp ge- zondheidszorg kijk op: www.dirkzwager.nl/mensen/koen-mous

Terugbetalen

Dergelijke plafondafspraken vormen de reden dat veel zorgaanbieders geen contract met een zorgverzekeraar willen. Mous: “Veel zorgaanbieders kunnen niet akkoord gaan met het opgelegde omzet- plafond. Dit leidt de laatste tijd steeds vaker ook tot conflicten tussen zorgverze- keraars en de wél gecontracteerde aanbie- ders. De zorgaanbieder mag jaarlijks tot een bepaald bedrag declareren. Maar wat als je dat plafond hebt bereikt? Moet je dan je deuren sluiten of je patiënten gratis behandelen? Vaak zijn tijdsduur en kosten van de behandeling lopende het jaar moeilijk in te schatten. Je komt er dan dus te laat achter dat je over het omzetplafond heen bent gegaan. Dan zegt de zorgverze- keraar achteraf ‘betaal maar terug’ en heb je dus gratis zorg verleend.”

Kat en muis

Daarmee is de rust in de verhouding tussen zorgverzekeraars en niet-ge- contracteerde zorgaanbieders nog niet weergekeerd. Op dit moment lopen veel aanbieders aan tegen het machtigings vereiste: de niet-gecontracteerde zorg- aanbieder moet éérst toestemming aan de verzekeraar vragen alvorens de behan- deling te starten. De verzekeraar toetst

Marktwerking

Het plafond verhogen gebeurt niet of nauwelijks, weet Koen Mous. “Ook niet Samenspraak | 2017 |

“Vóór alles moet het veilig zijn, dat is onze filosofie”

De notariële software NextAssyst vormt de laatste schakel in de automatisering van Dirkzwager: alle digi- tale systemen van het kantoor zijn nu aan elkaar gekoppeld. Notarissen, maar ook advocaten die aan de- zelfde dossiers werken, hebben toegang tot alle benodigde data. Belangrijk voor cliënten: samenwerking tussen de beroepsgroepen is geoptimaliseerd. En privacy, continuïteit en toegankelijkheid zijn veiliggesteld. “We werken in een gesloten systeem, dat van buitenaf alleen door onszelf te benaderen is.”

Notarieel softwaresysteem gekoppeld aan alle systemen

“

Veiligheid is de kerngedachte in elke innovatieslag die we als kantoor maken. Daarom besloten we enkele jaren terug volledig in een cloudomgeving te gaan werken. Alle data zijn op een vei- lige manier ondergebracht in meerdere servers in verschillende plaatsen in Europa. Mocht de eerste server door omstandigheden uit- vallen, dan switchen we direct naar een andere. Dat merken we niet eens,” vertelt John Wijnmaalen, notaris vastgoed en lid van de Auto- matiseringscommissie. Dat die keuze voor de cloud de enige juiste was, bleek toen nog geen maand na de overstap een waterhoos de kelder van kantoor Vel- perpoort in Arnhem blank zette. Daar was op dat moment gelukkig geen server of computer meer te bekennen. “Door al het water kon- den we in de loop van de dag het kantoor niet in, maar de volgende ochtend zat iedereen weer gewoon achter zijn pc. Niemand had in de gaten dat we zonder onze cloudomgeving mogelijk een enorm probleem hadden gehad.”

Neusje van de zalm

Vanaf 1 januari 2016 worden alle nieuwe dossiers in de cloud opge- slagen. Twee kilometer (!) fysieke dossiers van voor die tijd werden opgeslagen in een atoombunker, waar ze nog 23 jaar opgeslagen blijven. Net iets langer dan de voor het notariaat verplichte 20 jaar. Daarna was het tijd voor de volgende digitale exercitie: alle soft- waresystemen die het kantoor gebruikt geïntegreerd laten samen- werken, waaronder het Document Management Systeem (DMS), het Customer Relationship Managementsysteem (CRM) en de systemen van de financiële administratie. John Wijnmaalen en Jolanda Koning, zelfstandig ICT-consultant en projectmanager van deze operatie, vertellen over deze meest recente fase van de digitalisering. “De uitdrukkelijke wens van de Automatiseringscommissie was om een notarieel pakket te vinden, waarin al onze software een-op-een kon samenwerken. Nu willen wij bij Dirkzwager altijd het neusje van de zalm, dus deden we uitgebreid marktonderzoek naar het beste notariële softwarepakket en zo kwamen we uit bij NextAssyst. Daarbij was vergaand maatwerk nodig voor de koppeling van al die systemen. Met dit pakket maken we een enorme efficiencyslag. Zo

Samenspraak | 2017 | Waarvan akte

“Al met al werkt het allemaal veel veiliger en efficiënter, de cliënt krijgt zijn stukken sneller, met een kleinere kans op fouten”

heeft dit pakket de mogelijkheid om automatisch bronnen in te zien, denk aan inzage bij het Kadaster, de Kamer van Koophandel of de Basisregistratie Personen. Met één druk op de knop zie je bijvoor- beeld of iemands paspoort is gestolen of dat er een surseance van betaling is. Het voordeel voor cliënten is dat je veel efficiënter kunt werken en altijd up-to-date geïnformeerd bent.”

bij ons is het notariaat geen eilandje. Advocaten én notarissen van diverse secties werken heel nauw samen aan zaken voor grotere cliënten. Dus moeten ze ook digitaal in hetzelfde dossier kunnen werken.” Dankzij zorgvuldig geïmplementeerde ‘checks and balances’ krijgen advocaten geen toegang tot wat ze volgens de notariële regels niet mogen zien. Het geheel is bovendien uitgebreid getest op veiligheid voor onder meer datalekken of inbreken. John Wijnmaalen: “We willen honderd procent inbraakproof zijn.” Jolanda Koning: “Het systeem verkleint ook de kans op fouten. Dankzij de hiervoor al genoemde mogelijkheid om gegevens te vergelijken met externe bronnen. Maar daarnaast zijn bijvoorbeeld in de interne werkstromen verplichte checkmomenten ingebouwd. Bepaalde acties moet je uitvoeren voordat je door kunt naar een volgende stap.” John Wijnmaalen, resumerend: “Al met al werkt het allemaal veel veiliger en efficiënter, de cliënt krijgt zijn stukken sneller, met een kleinere kans op fouten.”

Droogzwemmen

Het ideale softwarepakket was gevonden, maar de implementatie daarvan had nog wat voeten in aarde. Jolanda Koning, al geruime tijd als extern consultant bij Dirkzwager in beeld, werd benaderd om als projectmanager de coördinatie van het hele proces op zich te nemen. Als oud-notarisklerk kent ze de juridische wereld, maar vooral ook spreekt ze de technische taal dankzij jarenlange ervaring als ICT-consultant in juridische software. Jolanda Koning: “De systemen moesten perfect op elkaar aanslui- ten. Daarvoor heb je externe medewerking nodig van engineers en programmeurs van de verschillende softwarepakketten. Met hen zaten we geregeld om de tafel. Intern heb je te maken met alle gebruikers met al hun uiteenlopende behoeften. De ICT-afdeling of de financiële administratie heeft weer heel andere wensen dan de werkvloer. Ook dat moet je allemaal op elkaar afstemmen. Ener- zijds moet je oog hebben voor de belangen van al die verschillende partijen en anderzijds de ‘overview’ houden. Bij dit alles speelt dan nog de menselijke factor: angst voor verandering. Mensen moeten er altijd even aan wennen als dingen anders werken. Maar die fase hebben we nu voor een belangrijk deel achter de rug. Het is nu nog een kwestie van de laatste afstemming van werkprocessen en met tips en trucs de medewerkers ondersteunen, om ervoor te zorgen dat iedereen maximaal ICT-fit is.” John Wijnmaalen: “Voordat we live gingen, heeft een klein team van collega’s, afgevaardigden vanuit alle secties, maandenlang in een testomgeving met het systeem gewerkt. Dat droogzwemmen is echt noodzakelijk, om vooraf al te ontdekken waar je zoal tegenaan loopt en daarin al aanpassingen door te voeren. Uiteraard is de praktijk weerbarstig, zodat we na de implementatie ook nog het nodige aan kunst- en vliegwerk hebben moeten verrichten.”

Verlanglijstje

Dirkzwager wil ook in de toekomst voorop blijven lopen in ICT- ontwikkelingen. John Wijnmaalen: “We onderzoeken continu hoe we weer een stapje verder kunnen komen. Talent en Techniek is het thema van ons beleidsplan, dus hebben we als kantoor besloten om middelen vrij te maken voor technologische innovaties. Buzzwords als Artificial Intelligence, Big Data en Blockchain vliegen je om de oren. Wij denken en praten hier over mee en overleggen met een aantal van onze grootste cliënten: wat zijn hun wensen en wat ver- wachten ze van ons? Hoog op mijn verlanglijstje? De dossiers ter beschikking stellen aan de cliënt, zodat deze digitaal zijn stukken kan inzien nadat hij in een beveiligde omgeving heeft ingelogd. Dat vraagt enorm veel aandacht voor de beveiligingsvraag: wat deel je wel en wat deel je niet? Je moet rekening houden met de beroeps- en gedragsregels van de advoca- tuur en het notariaat. En qua beveiliging moet het waterdicht zijn om zelfs het allerkleinste risico uit te sluiten. Want het moet vóór alles veilig zijn, dat is onze filosofie.”

Geen eilandje

Sinds dit voorjaar is het systeem operationeel. “Als eerste kantoor van Nederland hebben we het voor elkaar gekregen al die software- systemen te koppelen,” vertellen de projectleiders niet zonder trots. “Die koppeling is voor een kantoor als Dirkzwager heel belangrijk: Samenspraak | 2017 | Waarvan akte

Max Björkbom van Wesslau Söderqvist

Voor grensoverschrijdende zaken is Dirkzwager aangesloten bij TELFA, een Europees samenwerkingsverband van advocaten- en notarissen- kantoren. Daarnaast is er aansluiting met het Amerikaanse netwerk US- LAW. Gezamenlijke kennis delen zij via de site www.weshare.law. In deze rubriek komt één van de internationale partners aan het woord.

esslau Söderqvist heeft net de eerste verjaardag achter de rug. Het Zweedse ad- vocatenkantoor ontstond vorig jaar uit een fusie tussen Gärde Wesslau en Hökerberg & Söderqvist. De twee in Stockholm gevestigde kantoren deelden een focus op faillissementsrecht, bank- en financieel recht en de kapitaal- markt. Sinds de fusie werken er ongeveer 100 mensen, waarvan 65 advocaten. De meesten werken in Stockholm, maar de organisatie heeft ook een aantal kleinere kantoren, verspreid over het hele land. “We combineren kennis van de lokale markt met de faciliteiten van een grote firma,” zegt advocaat Max Björkbom. Zelf is hij al vanaf 1992 in dienst bij Höker- berg & Söderqvist, sinds 1997 als partner. Door de fusie is hij opeens onderdeel van een van de grotere Zweedse zakenkanto- ren, die niet alleen moeten concurreren met andere advocatenkantoren, maar bijvoorbeeld ook met internationale ac- countantskantoren. Even wennen dus. “Inmiddels zijn we zover dat onze IT- systemen samenwerken en dat iedereen in Stockholm in één gebouw is onder- gebracht,” zegt Björkbom. “De bedrijfs- cultuur van de voormalige advocaten- kantoren is gelukkig erg vergelijkbaar. Een andere reden voor de fusie is dat we een mooie match vormen. We zijn nu landelijk erg sterk in financieel recht, fail- lissementsrecht en algemeen bedrijfs- en handelsrecht.”

Van onze partner in Stockholm

W

Platte organisatie

Omdat er op verschillende plaatsen in Zweden kantoren van Wesslau Söderqvist zitten, reizen de medewer- kers veel door het land om collega’s te ontmoeten. Samen reizen is goed voor de Samenspraak | 2017 |

“Via TELFA kunnen we in een kort tijdsbestek juridisch advies geven aan onze cliënten in het buitenland. We vertrouwen onze klanten toe aan mensen die we zelf goed kennen.”

teamsfeer, vindt Björkbom. Hij gelooft er sterk in dat een relaxte, creatieve werk- sfeer bijdraagt aan het welbevinden van het team. “Stress is er al genoeg in een advocatenkantoor, zoals je je kunt voor- stellen. Het is mijn stellige overtuiging dat je beter presteert als je je goed voelt.” Om die reden is Wesslau Söderqvist een platte organisatie, met veel ruimte voor inbreng van de junior-medewerkers. In de competitieve Zweedse juridische markt valt Wesslau Söderqvist positief op door de speciale werkwijze. Jonge medewerkers worden onder de hoede genomen van meer ervaren advocaten, met wie ze in hetzelfde team aan een zaak werken. Björkbom heeft onder andere als taak om de teams samen te stellen. “We zijn oplossingsgericht. We proberen breder te kijken dan alleen juridisch en na te denken over hoe we de klant in de breedte het beste bijstaan. Bij een team betrek ik daarom vaak externe experts, bijvoorbeeld belastingadviseurs, accoun- tants of specialisten op het gebied van bedrijfsfinanciering.”

werkers kunnen putten. Het is één van de maatregelen om de nieuwe firma Wesslau Söderqvist tot een eenheid te smeden.

In november organiseert Wesslau Söderqvist de jaarlijkse TELFA-herfst- conferentie. Niet het optimale seizoen voor een bezoek aan Stockholm, verzucht Björkbom. “Het is dan donker en koud in Stockholm. Maar we zullen iedereen een warm welkom heten.” Hij ziet de con- ferentie als een geweldige kans om zijn firma te promoten bij de andere leden van TELFA, maar ook om TELFA aan te prijzen binnen de eigen organisatie.

Twee netwerkorganisaties

Een fusie brengt altijd onverwachte hindernissen met zich mee. Eén ervan is dat beide advocatenkantoren hun eigen internationale netwerkorganisatie meebrachten. Hökerberg & Söderqvist is al sinds de jaren negentig verbonden aan TELFA. Gärde Wesslau is onderdeel van Mackrell International. Vanuit de netwerken geredeneerd is dit geen ideale situatie. Daarom moet er op termijn mis- schien een keuze worden gemaakt voor één van de twee. Max Björkbom hecht veel waarde aan het lidmaatschap van TELFA. “Door de samenwerking kunnen we in een kort tijdsbestek juridisch advies geven aan onze cliënten in het buiten- land. We vertrouwen onze klanten toe aan mensen die we zelf goed kennen. Dat is een groot voordeel.”

Meer informatie over de bij TELFA aangesloten kantoren vindt u op www.telfa.law. Voor meer informatie over Wesslau Söderqvist zie: www.wsa.se

Milieuvriendelijk

Bijzonder is dat het advocatenkantoor onderdeel uitmaakt van een nationaal duurzaamheidsprogramma. Het doel is om de CO2-voetafdruk van de organisa- tie zo klein mogelijk te maken. Daarom reizen de medewerkers van Wesslau Söderqvist zo min mogelijk met de auto en het vliegtuig. Liever pakken ze de trein. Nog beter voor het milieu: vanuit de verschillende vestigingen vindt het contact zo veel mogelijk online plaats, bijvoorbeeld via videoconferenties. Inter- net heeft een grote bijdrage geleverd aan de fusie. Zo is er een gemeenschappelijke online kennisdatabase waaruit alle mede-

Samenspraak | 2017 | Internationaal

Foto: Broer van den Boom Samenspraak | 2017 |

Optredens bij Cardo Theater. Boven: André Hazes jr. Onder: Ali B.

“Ons publiek maakt de avond compleet”

Cardo Theater, onderdeel van zorginstelling Pluryn, vierde afgelopen seizoen haar 20- jarig jubileum. Cardo is de Latijnse naam voor de kruising van wegen, daar waar mensen elkaar ontmoeten. En dat is precies de functie die het theater al 20 jaar vervult.

Cardo Theater: 20 jaar verrassende optredens

et jubileum van het bijzon- dere theater uit Groesbeek is onlangs gevierd met een uitbundige feestavond. Jo- landa Aalders, verantwoordelijk voor de sponsoring & PR van het theater: “Op het feest kwamen sponsors, vrijwilligers en cliënten van Pluryn samen met leden van de Raad van Bestuur en bezoekers uit de regio. Het was een perfecte weerspiege- ling van de missie waar wij al 20 jaar voor staan: een plek waar alle lagen van de maatschappij elkaar ontmoeten.”

H

rische momenten waardoor iedereen van een bijzondere avond uit geniet.”

Voldoening

Het theater wordt gerund door zo’n vijftig vrijwilligers. Dit zijn mensen uit het be- drijfsleven en cliënten van Pluryn. “Pluryn werkt volgens het principe van zelfregie. Of je nou medewerker of cliënt bent: we gaan ervan uit dat je ergens goed in bent. Zo is er bijvoorbeeld een gehandicapte jongen die niets met zijn handen kan. Hij wilde graag meewerken en vond het leuk om met mensen te praten. Nu verwel- komt hij als gastheer met hoge hoed de bezoekers van het theater en is daar heel tevreden over. Hij doet mee, heeft een rol in het geheel en dat geeft voldoening.” Cardo heeft ook een artiestenbureau op- gezet waarbij muzikale talenten met een beperking uit het hele land zich kunnen inschrijven. “Het bureau biedt deze talen- ten een podium. Laatst heeft een groep van onze muzikanten opgetreden bij een receptie van Dirkzwager, dat al vanaf 2004 sponsor is van ons theater.”

reality check zorgen. Ons publiek maakt de avond compleet, daar kunnen artiesten enorm van genieten. Zo trad Ali B onlangs op en na afloop zou hij nog vijf minuten vrijmaken om handtekeningen uit te delen. Maar een uur later stond hij nog bij zijn bijzondere fans, omdat hij zo’n energie van hen kreeg. En bands als Row- wen Hèze nemen zelf contact met ons op om te vragen wanneer ze weer bij ons op mogen treden. Ons publiek zegt niet voor niets dat Cardo het leukste theater van de regio is.”

Hilarisch

Cardo Theater ontstond omdat de cliën- ten van Pluryn behoefte hadden aan een goede invulling van hun vrije tijd. “Onze cliënten hebben een complexe zorgvraag door zichtbare en, nog vaker, onzichtbare beperkingen. Samen met hen organise- ren we zo’n zestien optredens per jaar en de zaal is bijna altijd uitverkocht. We bereiken een heel divers publiek dat bestaat uit onze eigen cliënten, sponso- ren en mensen in de regio. Een mooie mix uit de samenleving. We merken dat steeds meer mensen de optredens bij Cardo ontdekken, ondanks het feit dat we geen budget hebben om te adverteren. Bezoekers vinden het leuk dat het theater een heel andere sfeer heeft. Bij Cardo gebeurt altijd wat onverwachts. Er rijdt bijvoorbeeld een rolstoel door het beeld of iemand roept vanuit de zaal wat tegen een cabaretier. Dat zorgt vaak voor hila-

Sponsor van Cardo Theater?

Genieten van publiek

Voor het komend seizoen heeft Cardo Theater een mooi programma samen- gesteld waarin onbekende namen en bekende sterren elkaar afwisselen. Volgens Jolanda Aalders treden bekende artiesten graag bij Cardo op. “Tijdens zo’n avond zien zij wat de maatschappij allemaal te bieden heeft. Dat kan voor een

Theater Cardo wordt gerund door vrijwilligers en cliënten van zorgin- stelling Pluryn. Het theater draait al ruim twintig jaar zonder subsidie. Zo’n honderd sponsoren als Dirk- zwager, Ernst & Young en de Ra- bobank maken het mogelijk dat dit bijzondere podium blijft bestaan. Bedrijven kunnen vriend, subspon- sor of sponsor van het theater wor- den en krijgen daar tickets voor te- rug. www.stichtingcardo.nl

Samenspraak | 2017 | Partner in MVO

Dirkzwager zorgt dat u het weet.

Wij delen onze kennis graag.

Het juridische antwoord op een simpele vraag, is vaak gecompliceer- der dan verwacht. Met gezond verstand komt u een heel eind, maar voor een écht antwoord is meer kennis nodig. Dirkzwager deelt die kennis graag met u. Ontdek snel hoe Dirkzwager haar kennis deelt op www.partnerinkennis.nl